Tưởng nhớ linh mục liệt sĩ Gioakim Nguyễn Bá Luật

Đoàn đại biểu do linh mục Antôn Nguyễn Ðình Thục, Phó Chủ tịch Ủy ban ÐKCG Việt Nam TPHCM làm Trưởng đoàn.

Linh mục liệt sĩ Gioakim Nguyễn Bá Luật là người trung thành với ơn gọi tận hiến, đã sống yêu thương giáo dân, nhiệt thành phục vụ đất nước và con người. Linh mục được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh số 32/SL ngày 25/4/1949 tặng thưởng huân chương Ðộc Lập hạng nhì và đã được Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truy tặng danh hiệu liệt sĩ. Hiện nay, tên của ngài được đặt cho một con đường tại phường Thủ Đức, TPHCM.

Linh mục Gioakim Nguyễn Bá Luật sinh năm 1903 tại Bình Thạnh, huyện Thủ Thừa, tỉnh Long An. Sau những năm học tại Chủng viện Sài Gòn, ông được thụ phong linh mục vào ngày 26/9/1929. Với trái tim của một mục tử, linh mục tận tụy chăm lo đời sống đức tin của giáo dân. Tuy nhiên, trước cảnh đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh và ách thống trị của thực dân, linh mục Nguyễn Bá Luật không thể đứng ngoài thời cuộc.

Từ trước năm 1940, linh mục Gioakim Nguyễn Bá Luật đã bị thực dân Pháp theo dõi vì linh mục bí mật liên lạc với các nhà hoạt động cách mạng, đấu tranh trước những trận thảm sát thường dân Việt Nam do Pháp gây ra nhất là sau ngày Nam Kỳ Khởi nghĩa năm 1940.

Năm 1945, Mặt trận Việt Minh giành được chính quyền từ tay Phát xít Nhật. Ủy ban nhân dân Nam Bộ được thành lập, linh mục Luật được mời làm cố vấn. Ngày 25/8/1945, cùng với đồng bào Sài Gòn, đồng bào Công giáo tham gia biểu tình trong đó có ông. Ngày 2/9/1945, đồng bào thành phố tham gia hưởng ứng nghe tuyên ngôn độc lập của Chủ tịch Hồ Chí Minh, linh mục Nguyễn Bá Luật cũng có mặt; tiếng súng nổ, linh mục bị thương. Tháng 6/1946, ông đã cùng với một số giáo dân thành lập “Liên đoàn công giáo Việt Nam Nam Bộ” và ông được cử làm Phó Chủ tịch của tổ chức này. Với những hoạt động yêu nước, không lâu sau, linh mục Luật bị bắt giam và bị tra tấn. Sau 3 tháng giam cầm, ông bị chúng đưa ra tòa và bị kết án một tháng tù treo. Khi được thả tự do, ông đã thoát ly vào căn cứ cách mạng, tham gia kháng chiến để đấu tranh giành độc lập thống nhất cho Tổ quốc. Linh mục Gioakim Nguyễn Bá Luật được bầu vào Ban Chấp hành Công Giáo kháng chiến Nam Bộ với chức vụ Phó Chủ tịch.

Linh mục Luật có mặt ở khắp nơi từ Bộ Tư lệnh khu 8, lúc khu 9; lúc ngoài trận địa, lúc trên sông Vàm Cỏ Đông. Khi ở Mỹ Tho, lúc ở Bến Tre, khi Long Ngãi, lúc Hội Đồng Sầm, khi U Minh Thượng, lúc U Minh Hạ. Ông còn là Tuyên úy của Vệ Quốc Đoàn và còn là cha đỡ đầu, động viên tinh thần, hỗ trợ các nhu cầu cần thiết về vật chất cho Tiểu đoàn chủ lực 307, một tiểu đoàn lưu động đã nổi tiếng với chiến thắng ở Tháp Mười, Mộc Hóa, La Bang, Cầu Kè, Trà Vinh và chiến dịch mùa xuân Nam Bộ 1950…

Giặc Pháp luôn tìm mọi cách để chiêu dụ, thúc ép đồng bào giáo dân... nhằm buộc linh mục Nguyễn Bá Luật không tham gia kháng chiến... Ngày 27/11/1951, giặc Pháp đã đón lỏng và bắt được linh mục Luật, khi ông đang trên đường đi làm lễ cưới cho đôi tân hôn theo nghi thức Công giáo. Ông bị giặc Pháp tra tấn và giết hại rất dã man, sau 2 tuần, người dân mới tìm được thi thể. Hiện nay phần mộ của linh mục liệt sĩ Gioakim Nguyễn Bá Luật được đặt tại nghĩa trang các linh mục tại Chí Hòa, TPHCM.

Gia đình linh mục Nguyễn Bá Luật có 10 anh chị em thì có tới 3 linh mục và 4 nữ tu, trong đó 2 người em là linh mục Nguyễn Bá Sang và linh mục Nguyễn Bá Kình và 2 nữ tu là Nguyễn Thị Nương và Nguyễn Thị Trượng cũng tham gia kháng chiến.

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, nhiều người con của Giáo hội Công giáo Việt Nam đã để lại dấu ấn sâu đậm bằng đời sống đức tin gắn liền với lòng yêu nước. Linh mục liệt sĩ Gioakim Nguyễn Bá Luật là một trong những chứng nhân tiêu biểu ấy. Cuộc đời và sự hy sinh của linh mục mãi là niềm tự hào của người Công giáo Việt Nam, đồng thời là minh chứng sinh động cho truyền thống “sống Phúc âm giữa lòng dân tộc để phục vụ hạnh phúc của đồng bào”.

Võ Quang Vinh