Phản biện xã hội về dự thảo Quy hoạch tổng thể TP Hồ Chí Minh, thời kỳ 2025 - 2030, tầm nhìn 100 năm

Tham dự hội nghị có bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM; bà Nguyễn Thị Lệ, nguyên Phó Bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TPHCM, bà Trương Thị Ánh, nguyên Thành ủy viên, nguyên Phó Chủ tịch HĐND TPHCM; ông Nguyễn Văn Dũng, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND TPHCM; bà Nguyễn Thị Tuyết Minh, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; cùng đại diện các sở, ngành, tổ chức chính trị - xã hội và 30 xã, phường trên địa bàn thành phố.

Ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM và ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM đồng chủ trì hội nghị.

Phát biểu đề dẫn hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Phạm Minh Tuấn nhấn mạnh, TPHCM đang bước vào một thời kỳ phát triển mới sau bước ngoặt sắp xếp, hợp nhất địa giới hành chính, với diện tích tự nhiên khoảng 6.772,59 km² và quy mô dân số dự báo từ 22 đến 23 triệu người vào năm 2050.

Trong không gian phát triển mới, quy hoạch không chỉ giải quyết yêu cầu tổ chức lại không gian đô thị mà còn phải tạo nền tảng cho bước chuyển từ mô hình đô thị đơn tâm sang siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, kết nối đồng bộ giữa trung tâm tài chính quốc tế, các vùng công nghiệp công nghệ cao, hệ thống cảng biển - logistics, các đô thị du lịch biển, sinh thái và những khu vực phát triển mới.

Với vai trò tập hợp, phát huy quyền làm chủ và trí tuệ của Nhân dân, Hội nghị phản biện xã hội của Mặt trận tập trung làm rõ những vấn đề có tác động lâu dài đến chất lượng phát triển và đời sống người dân thành phố.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhiều ý kiến đề nghị thành phố cần chủ động hơn trong quy hoạch nguồn năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng; đồng thời xây dựng lưới điện thông minh đáp ứng nhu cầu của một siêu đô thị, công nghiệp công nghệ cao, trung tâm dữ liệu và giao thông điện.

Đối với nguồn nước và chống ngập, yêu cầu đặt ra là chuyển từ tư duy “thoát nước nhanh, chống ngập thụ động” sang quản lý rủi ro ngập một cách tổng thể, gắn bảo vệ nguồn nước, hệ sinh thái, đa dạng sinh học với thích ứng nước biển dâng, sụt lún và những tác động ngày càng phức tạp của biến đổi khí hậu.

Con người và chất lượng sống cũng được xác định là trọng tâm xuyên suốt của quy hoạch. Các đại biểu đề nghị nghiên cứu định hình rõ hơn hình mẫu “con người TPHCM tương lai”, xây dựng bộ chỉ số chất lượng sống và phát triển con người; đặt các chỉ tiêu về sức khỏe, giáo dục, văn hóa, việc làm và an sinh xã hội ngang tầm với các chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế.

Trong bối cảnh già hóa dân số, nhiều ý kiến lưu ý thành phố cần có chiến lược dài hạn đối với người cao tuổi, phát triển y tế lão khoa, các mô hình chăm sóc phù hợp và “kinh tế bạc”; đồng thời quan tâm tái đào tạo, nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động, nhất là lao động trên 40 tuổi.

Bài toán nhà ở xã hội và an cư cho người lao động cũng được đặt ra trong mối quan hệ trực tiếp với quy hoạch. Theo đó, cần dành quỹ đất sạch tại các cực đô thị mới và các đầu mối giao thông công cộng theo mô hình TOD để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp.

Một điểm nhấn khác là yêu cầu xây dựng hạ tầng số và hạ tầng dữ liệu dùng chung cho toàn thành phố, tạo nền tảng cho quản trị đô thị thông minh. Bên cạnh giao thông, thoát nước, chống ngập và năng lượng, quy hoạch cần đồng bộ cả hạ tầng viễn thông, dữ liệu, xử lý nước thải, chất thải rắn; đẩy mạnh công nghệ xử lý rác hiện đại, đốt rác phát điện và kinh tế tuần hoàn.

Đối với tổ chức không gian, các ý kiến cơ bản đồng thuận với định hướng phát triển đa cực, trong đó hình thành các cực động lực gắn với trung tâm quốc tế, đổi mới sáng tạo phía Đông, công nghiệp - logistics phía Bắc, cảng biển - thương mại tự do phía Nam và không gian kinh tế biển - du lịch. Tuy nhiên, đi cùng với mô hình phát triển mới phải là hệ thống giao thông liên vùng, giao thông công cộng đủ mạnh, cơ chế tài chính bảo đảm nguồn lực thực hiện quy hoạch và hệ thống quản trị rủi ro đối với một siêu đô thị có tốc độ tăng trưởng cao.

Từ góc nhìn cơ sở, đại diện các địa phương đề nghị tiếp tục làm rõ giá trị pháp lý, phạm vi áp dụng, các quy định chuyển tiếp và nguyên tắc cụ thể hóa chức năng từng khu vực để thuận lợi khi lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết. Đồng thời, cần quan tâm mở rộng các tuyến giao thông đối ngoại, trục logistics liên vùng; quy hoạch các khu, cụm công nghiệp công nghệ cao, điểm dân cư nông thôn và không gian du lịch - thương mại sinh thái phù hợp với đặc điểm từng địa phương.

Hội nghị ghi nhận nhiều ý kiến từ các chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư, luật sư, tổ chức thành viên và địa phương. Các nội dung phản biện sẽ được Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM tổng hợp đầy đủ, trung thực, khách quan để chuyển đến cơ quan có trách nhiệm nghiên cứu, tiếp thu, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ quy hoạch.

Qua hội nghị, vai trò của Mặt trận tiếp tục được thể hiện rõ trong việc tập hợp trí tuệ, tiếng nói và nguyện vọng của Nhân dân tham gia vào những quyết sách lớn của thành phố, góp phần để quy hoạch không chỉ thể hiện một tầm nhìn phát triển dài hạn mà còn bảo đảm tính khả thi, hài hòa lợi ích và lấy chất lượng cuộc sống của người dân làm thước đo cho sự phát triển.

Quang Thế - Vũ Hoàng