Phản biện xã hội đối với dự thảo quyết định của UBND thành phố quy định chuẩn nghèo đa chiều TPHCM giai đoạn 2027 - 2030.

Tham dự và chủ trì hội nghị, có bà Trương Thị Bích Hạnh, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM; ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường; ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Phạm Minh Tuấn cho biết, công tác giảm nghèo luôn được Đảng và Nhà nước xác định là công tác quan trọng, xuyên suốt và lâu dài. Việc ban hành chuẩn nghèo đa chiều không chỉ là cơ sở pháp lý để xác định đúng đối tượng mà còn là thước đo để TPHCM triển khai đồng bộ, hiệu quả các chính sách hướng tới mục tiêu cao cả, không để ai bị bỏ lại phía sau. Giai đoạn 2021-2025, công tác giảm nghèo trên địa bàn của các địa phương cũ TPHCM, Bình Dương, Vũng Tàu đã đạt được những kết quả đáng khích lệ.

Theo tờ trình dự thảo quy định chuẩn nghèo đa chiều do Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM xây dựng, chuẩn nghèo mới của TPHCM dự kiến sẽ chia làm 2 nhóm, dựa trên 6 chỉ số thiếu hụt về dịch vụ xã hội cơ bản với 12 tiêu chí.

Dự thảo đề xuất chuẩn nghèo đa chiều mới của TPHCM dựa vào thu nhập và chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản. Cụ thể: mức thu nhập theo chuẩn nghèo mới là 3,5 triệu đồng/người/tháng cho 66 xã, phường thuộc nhóm 1; nhóm 2 với 102 đơn vị còn lại, mức thu nhập theo chuẩn nghèo là 4,3 triệu đồng.

6 chỉ số thiếu hụt bao gồm: việc làm, y tế, giáo dục, nhà ở, thông tin, nước sạch và dịch vụ môi trường; cứ thiếu hụt từ 3 chỉ số này thì sẽ là hộ nghèo, dưới 3 chỉ số sẽ là hộ cận nghèo.

Các đại biểu tham dự hội nghị cho rằng chuẩn nghèo đa chiều mới của thành phố cao hơn 1,3 - 1,6 lần so với chuẩn quốc gia là hợp lý, nhưng cần chú ý đến việc tạo động lực để nâng cao chất lượng sống song song với chống tái nghèo.

Nếu dự thảo được thông qua, TPHCM ước tính sẽ có 3,8% dân số tương đương 160.000 hộ thuộc diện nghèo và cận nghèo cần hỗ trợ; mục tiêu đến 2030, TPHCM không còn người nghèo theo chuẩn của thành phố.

Nhiều đại biểu cũng đề nghị xác định nhóm dễ bị tổn thương, chưa đủ tiêu chí về thu nhập, nhưng lại thiếu hụt tiêu chí tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản.

Cần nâng mức thu nhập hộ gia đình và nghiên cứu bổ sung cụ thể chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt về dịch vụ xã hội cơ bản trong tiêu chí đánh giá chuẩn nghèo, cận nghèo cho phù hợp với thực tế chi phí sinh hoạt và đặc thù các nhóm đối tượng trên địa bàn thành phố.

Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Chủ tịch Hội bảo trợ người khuyết tật và trẻ mồ côi TPHCM, dẫn chứng, chi phí về nhà ở, đi lại… tại TPHCM đều cao gấp đôi so với các địa phương khác. Do vậy cần tính toán lại mức chuẩn thu nhập hộ nghèo và cận nghèo có biên độ chênh lệch đủ lớn để tránh trường hợp người thoát nghèo dễ bị tái nghèo.

Bà Hoàng Thị Lợi, thành viên Hội đồng tư vấn Dân chủ - Pháp luật của Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM, cho rằng, tách thành nhóm riêng cho đối tượng đặc biệt gồm: người già neo đơn; người có bệnh tật mãn tính, bệnh hiểm nghèo; người chịu ảnh hưởng chất độc da cam… Đây là những đối tượng có hoàn cảnh rất khó khăn và khó có cơ hội thoát nghèo, cận nghèo theo tiêu chí chung.

Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM đề nghị bổ sung, làm rõ các nguyên tắc xác định các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trong chuẩn nghèo đa chiều TPHCM đối với cơ chế xác định chiều thiếu hụt việc làm; chỉ số thiếu hụt dinh dưỡng trong chiều thiếu hụt về y tế.

Phát biểu kết luận, Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Trương Thị Bích Hạnh cho rằng các đóng góp của các đại biểu rất sâu sắc về mặt lý luận, sâu sát với thực tiễn, giúp hoàn thiện dự thảo. Trong đó, thông qua các văn bản và các ý kiến phát biểu tại hội nghị, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM đã tổng hợp thành 5 vấn đề chính.

Thứ nhất, đa số đại biểu đều đồng ý dự thảo đảm bảo cơ sở pháp lý, đúng thẩm quyền nhưng cần rà soát kỹ lưỡng để bổ sung đầy đủ các cơ sở chính trị, pháp lý nếu có.

Thứ hai, đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung điều khoản chuyển tiếp về áp dụng chuẩn nghèo và các chính sách trong năm 2026 đối với hai khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương cũ.

Thứ ba, về cơ sở thiết lập, các đại biểu thống nhất nâng mức chuẩn thu nhập để tiệm cận với chi phí sinh hoạt cao của thanh phố. Nhưng cần có lộ trình phù hợp để xác định chuẩn về nghèo tại TPHCM. Đồng thời, xác định rõ tiêu chí phân nhóm giữa nông thôn và thành thị; cần lưu ý đến trường hợp di dân giữa các khu vực để hưởng chính sách; không loại bỏ chỉ số bảo hiểm xã hội và đề xuất bổ sung các chỉ số đo lường về kỹ năng số...

Thứ tư, về khoảng trống chính sách, với những hộ nghèo không có khả năng lao động, không thể thoát nghèo, đề nghị cơ quan soạn thảo kiểm tra kỹ để không bỏ sót ai. Từ đó, mặt trận có một hệ thống bảo trợ xã hội đặc thù cho những người này.

Thứ năm, công tác triển khai được quan tâm nhiều, và phải được triển khai một cách nhanh và công bằng; không để đánh giá hộ nghèo bằng cảm tính và các chỉ số cần đối chiếu với dữ liệu quốc gia.

V.H - T.P